Τράπεζες: κακό χωριό τα λίγα σπίτια;

Athens Voice, 6/12/2023

Τον Νοέμβριο του 2019 η Επιτροπή Ανταγωνισμού ξεκίνησε έλεγχο στις τέσσερις συστημικές τράπεζες καθώς και στην Ελληνική Ένωση Τραπεζών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, υπήρχαν «υπόνοιες για συνεννοήσεις μεταξύ των τραπεζών για κοινή συμπεριφορά» αναφορικά με διάφορες χρεώσεις και προμήθειες, ενδεχομένως και καταγγελίες από μικρότερες τράπεζες. Ο Υπουργός Ανάπτυξης είχε δηλώσει ότι «εφ' όσον το κοινό αίσθημα, όπως εκφράζεται και από τις καταγγελίες πολιτών στο Υπουργείο Ανάπτυξης, τα μέσα ενημέρωσης και προφανώς και στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, είναι ότι υπάρχουν εναρμονισμένες πρακτικές, η Επιτροπή Ανταγωνισμού εντέλλεται από το Σύνταγμα να το διερευνήσει».

Ακολούθησε εκκωφαντική σιγή ιχθύος.

Κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα;

Μία από τις συχνές κατηγορίες που απευθύνονται στον επιχειρηματικό κόσμο είναι ότι είναι κρατικοδίαιτος, ότι δηλαδή αναπτύχθηκε χάρη στις (υπερτιμολογημένες) κρατικές προμήθειες.

Γιατί όμως συνέβη αυτό;

§         Στην Ελλάδα η συμμετοχή του κράτους στην οικονομία είναι μεγαλύτερη από ό,τι στις άλλες δυτικές χώρες.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ¹, όταν ξεκίνησε η κρίση το 2009 το ελληνικό κράτος ξόδευε περίπου το 55% του ΑΕΠ (εν πολλοίς δανειζόμενο) για την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες και την αναδιανομή εισοδήματος μέσω των κοινωνικών παροχών. Το ποσοστό αυτό συγκρίνεται μόνο με τις «επιδόσεις» των σκανδιναβικών χωρών και της Γαλλίας, όπου όμως τα ποιοτικά αποτελέσματα είναι πολύ καλύτερα. Ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ ήταν το 2009 στο 46% του ΑΕΠ έχοντας αυξητική τάση σε όλη τη δεκαετία του 2000. Το 2011 το ποσοστό αυτό στην Ελλάδα μειώθηκε στο 46,8%.

Αυτός ο δείκτης μόνο μερικώς αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, καθώς δεν περιλαμβάνει όλη τη δραστηριότητα του κράτους. Για παράδειγμα, εταιρίες εισηγμένες στο ΧΑ αλλά κρατικές, όπως η ΔΕΗ και παλαιότερα ο ΟΤΕ, προσμετρώνται στον ιδιωτικό τομέα, ενώ σαφώς δεν είναι.

Θα καταρρεύσουν οι τράπεζες λοιπόν;

«Δεν μπορούμε να μην κάνουμε κάτι, γιατί διαφορετικά θα καταρρεύσουν οι τράπεζες», δήλωσε σε συνέντευξή του ο υπουργός οικονομικών κ. Στουρνάρας, αναφερόμενος στο θέμα της άρσης της απαγόρευσης των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας. Στη συνέχεια, διαβεβαίωσε ότι «θα τεθούν κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια, ώστε να προστατεύονται αυτοί που έχουν πραγματικά ανάγκη και να μην βρίσκουν ευκαιρία να αποφύγουν την καταβολή των δόσεων οι κακοπληρωτές». Αντίστοιχες δηλώσεις έκαναν και οι κ.κ. Σαμαράς και Βενιζέλος, μετά από ειδική σύσκεψη για το θέμα.

Οι πλειστηριασμοί πρώτης κατοικίας απαγορεύτηκαν με τον νόμο Κατσέλη το 2010, και έκτοτε, με διαδοχικές ανανεώσεις, η απαγόρευση επεκτάθηκε. Παύει να ισχύει στο τέλος του τρέχοντος έτους - θεωρητικά η κυβέρνηση δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα για να αρθεί ο περιορισμός, αυτό που συζητείται είναι αν θα τον διατηρήσει και με τι κριτήρια.

Δυστυχώς, στον δημόσιο διάλογο το θέμα τίθεται σχεδόν αποκλειστικά μόνο από την «τραπεζική» του πλευρά: οι κακές τράπεζες διεκδικούν την περιουσία του πολίτη («αλλιώς θα καταρρεύσουν»).