Φύλο, ηλικία και γονεϊκότητα ως άτυπα φίλτρα αποκλεισμού των γυναικών από την αγορά εργασίας

Πώς οι «αθώες» ερωτήσεις στις συνεντεύξεις πρόσληψης διαιωνίζουν έμφυλες ανισότητες

Σε μία από τις πρώτες συνεντεύξεις της καριέρας μου, που μετρά περισσότερα από 20 χρόνια, ο άνθρωπος που με δέχτηκε μου δήλωσε χωρίς περιστροφές ότι δεν προσλάμβανε ποτέ γυναίκες, αλλά εμένα δέχτηκε να με δει επειδή με είχε συστήσει ένας κοινός γνωστός. Ήμουν πολύ νέα για να απαντήσω όπως θα απαντούσα σήμερα. Έκτοτε, έχοντας περάσει επανειλημμένα από τη διαδικασία των συνεντεύξεων, έχω διαπιστώσει ότι ένα μέρος των ερωτήσεων που απευθύνονται σε γυναίκες υποψήφιες δεν έχει στόχο την αξιολόγηση της επάρκειάς τους για τη θέση, αλλά τον έλεγχο του κατά πόσο η γυναικεία τους ιδιότητα είναι δυνητικό ρίσκο. Όχι αν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του ρόλου, αλλά αν θα αποκλίνουν από ένα άτυπο, ανδρικό πρότυπο διαθεσιμότητας χωρίς διακοπές, χωρίς ηλικία, χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις.

Tο ερωτικό παρελθόν του Ανδρέα Μικρούτσικου και του Γιώργου Λιάνη, και τα όρια της αυτοπροβολής

Οι ερωτικές κατακτήσεις του Αντρέα Μικρούτσικου και του Γιώργου Λιάνη δεν προσφέρονται για δημοσιότητα, αφορούν μόνο τους ίδιους και τις συντρόφους τους, και η δημοσιοποίησή τους είναι πολλαπλώς προβληματική.

IWD2023 #EmbraceEquity – οδηγεί όντως σε κοινωνική ευημερία η επιδίωξη ισότητας αποτελέσματος;

Athens Voice, 8/3/2023

Είναι σημαντικό να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της επένδυσης σε πρωτοβουλίες που προάγουν την ισότητα και της διατήρησης μιας βιώσιμης οικονομίας και κοινωνίας. 

Για το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο – ρήτρα ισότητας

Το σχέδιο νόμου «Ασφαλιστική μεταρρύθμιση για τη νέα γενιά» που έχει έρθει προς ψήφιση στη Βουλή, εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα το οικονομικό σύστημα κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα προκαθορισμένων εισφορών για το σύνολο των ασφαλιστέων προσώπων που υπάγονται στην υποχρεωτική επικουρική ασφάλιση, και ιδρύει Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α.), υπό τη μορφή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, για τη διαχείριση της λειτουργίας της νέας επικουρικής ασφάλισης. 

Περί ανισότητας των φύλων ενώπιον της φορολογικής Διοίκησης

Η Μαρίνα και ο Μιχάλης ήταν πέρυσι από τους λίγους τυχερούς που ξέφυγαν από την εκδικητική μανία του υπουργείου οικονομικών και είχαν ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΦΟΡΟΥ! Για την ακρίβεια, η επιστροφή αφορούσε την εκκαθάριση των εισοδημάτων της Μαρίνας. Επειδή το ζευγάρι είχε καταθέσει τη δήλωση μόλις άνοιξε το σύστημα, αυτή εκκαθαρίστηκε γρήγορα, ελέγχθηκε, διασταυρώθηκε ότι δεν χρωστούσαν στο Δημόσιο αυτοί και οι συγγενείς τους μέχρι τρίτου βαθμού και ενημερώθηκαν ότι μπορούσαν να περάσουν μετά από κάποια ημερομηνία για να εισπράξουν το συγκλονιστικό ποσό των 368 ευρώ, στο οποίο υπολόγιζαν για τις ολιγοήμερες διακοπές του Αυγούστου.

Ποσόστωση: μία αμφιλεγόμενη λύση σε ένα υπαρκτό πρόβλημα

Έχει δίκιο ο Θάνος Τζήμερος όταν διαπιστώνει ότι οι γυναίκες που ασχολούνται "οικειοθελώς, αυθόρμητα και με όρεξη" με την πολιτική είναι λίγες. Αυτό όμως δεν γίνεται για τους λόγους που παραθέτει για να εξηγήσει το φαινόμενο, ότι δηλαδή συνοπτικά η πολιτική μας απωθεί εμάς τις γυναίκες επειδή "έχει το χάλι της". 

Μία τέτοια εξήγηση προσβάλει τους πολλούς άνδρες και τις όσες γυναίκες τελικά ασχολούνται με την πολιτική (δηλαδή αυτές και αυτοί αρέσκονται να "χάνουν τον χρόνο τους σε κενά περιεχομένου και συνήθως δυσώδη παιχνίδια εξουσίας;") και παραβλέπει το πραγματικό γεγονός ότι οι γυναίκες -ειδικά στην Ελλάδα- απουσιάζουν από όλες τις θέσεις εξουσίας, είτε πρόκειται για την πολιτική είτε για τον επιχειρηματικό τομέα.

Ανισότητες και εξαιρέσεις

Το υπουργείο διοικητικής Μεταρρύθμισης ετοιμάζεται να φέρει νόμο στη Βουλή με τον οποίο, μεταξύ άλλων, θα καταργούνται οι διακρίσεις που υπάρχουν σήμερα εις βάρος των ανδρών δημοσίων υπαλλήλων. Ειδικότερα, θα μπορούν πλέον να παίρνουν και εκείνοι μειωμένο ωράριο ή σωρευτική άδεια ανατροφής παιδιού διάρκειας εννέα μηνών, ανεξαρτήτως της εργασιακής κατάστασης της μητέρας (απαγορεύεται σήμερα αν η μητέρα δεν εργάζεται). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε επισημάνει την ανισότητα και έχει ζητήσει από την κυβέρνηση να τροποποιήσει τον νόμο μέχρι το τέλος του έτους.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους, όπως και για τους ιδιωτικούς, προβλέπονται μία σειρά από άδειες και διευκολύνσεις τους πρώτους μήνες μετά τη γέννα του παιδιού, αλλά και τα επόμενα χρόνια*. Οι προβλέψεις είναι πολύ καλύτερες, από πλευράς διάρκειας, για το Δημόσιο. Όμως το θέμα δεν είναι τόσο οι διαφορές εις βάρος του ιδιωτικού τομέα, αλλά κυρίως το ότι χιλιάδες πολίτες βρίσκονται, όταν γίνουν γονείς, χωρίς καμία βοήθεια από το κοινωνικό κράτος. 

Δεν είναι μόνο η μονιμότητα...

Ο Ηλίας έχασε πρόσφατα τη μητέρα του και είναι συντετριμμένος. Ήταν μοναχοπαίδι και ήταν πολύ δεμένος μαζί της, ειδικά μετά το διαζύγιο των γονιών του. Εργάζεται σε μία ιδιωτική εταιρία και έκανε χρήση της άδειας των δύο ημερών που δικαιούται για το θάνατο συγγενούς (ΕΓΣΣΕ 2002-2003). Οι συνθήκες είναι πλέον δύσκολες στη δουλειά, η επιχείρηση δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, και ο Ηλίας προσπαθεί να διατηρήσει το επίπεδο της απόδοσής του ξέροντας ότι δεν έχει περιθώρια χαλάρωσης.

Η Μαρία, η σύζυγός του, ποτέ δεν τα πήγε καλά με την πεθερά της και, αν και αποφεύγει να το εκφράζει, δεν αισθάνεται ιδιαίτερη λύπη για την απώλεια. Τα τελευταία χρόνια ελάχιστα έβλεπε τη μακαρίτισσα, ήταν σαν δύο ξένες. Ωστόσο, επειδή εργάζεται στο Δημόσιο, σε κάποιο υπουργείο, η Μαρία δεν έχασε την ευκαιρία και πήρε τρεις ημέρες άδεια, όπως προβλέπεται για τους δημοσίους υπαλλήλους (αρ. 50 § 1 ΚΔΥ). Της πέρασε από το μυαλό να κολλήσει και μία μέρα «μηχανογραφική» (μία ημέρα άδεια κάθε δίμηνο που δικαιούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι που εργάζονται σε υπολογιστή, αρ. 50 § 6 ΚΔΥ) και δύο ημέρες που δικαιούται για την αιμοδοσία (αρ. 50 § 5 ΚΔΥ) στην οποία συμμετέχει τακτικά (και η ίδια η ημέρα της αιμοδοσίας είναι άδεια) και να πεταχτεί μέχρι τη Λαμία στους ηλικιωμένους γονείς της, αλλά τελικά δεν θέλησε να αφήσει τον άνδρα της σε αυτή τη δύσκολη στιγμή.

Η Κατερίνα, ξαδέλφη της Μαρίας, και η Ελένη, φίλες από την παιδική τους ηλικία, γέννησαν με διαφορά ελάχιστων ημερών το πρώτο τους παιδί. Ήταν πολύ χαρούμενες που θα μοιράζονταν αυτή την εμπειρία και θα μπορούσαν να βοηθήσουν η μία την άλλη. Η Κατερίνα, ιδιωτική υπάλληλος, εννέα εβδομάδες (63 ημέρες) μετά τον τοκετό επέστρεψε στη δουλειά της (ΕΓΣΣΕ 2000-2001), αφήνοντας το μωρό της στη φροντίδα της γιαγιάς της, διότι και η δική της μητέρα εργαζόταν ακόμα και δεν υπήρχε καμία υποδομή που θα μπορούσε να δεχτεί μωράκια τόσο μικρά. Για 12 μήνες ωστόσο εργαζόταν δύο ώρες λιγότερο κάθε μέρα (ΕΓΣΣΕ 1993-1994, 2002-2003 και 2004-2005), προσπαθώντας να ισορροπήσει στη νέα κατάσταση για την οικογένεια. Στη συνέχεια, το ωράριό της για ένα εξάμηνο ήταν μειωμένο για μία ώρα καθημερινά, και πριν γίνει δύο χρονών το παιδί της είχε επιστρέψει στους κανονικούς ρυθμούς του πλήρους ωραρίου. Η γιαγιά της εξακολουθούσε να προσέχει το παιδί, και όσο αυτό μεγάλωνε τη βοηθούσε και ο παππούς, που είχε βγει στη σύνταξη αναγνωρίζοντας πλασματικά χρόνια για τη στρατιωτική του θητεία (και πληρώνοντας, ως δημόσιος υπάλληλος 6,7% επί των συντάξιμων αποδοχών του κατά την αίτηση, έναντι 20% που θα πλήρωνε αν εργαζόταν στον ιδιωτικό τομέα – ika.gr).

Η Ελένη έβλεπε τη φίλη της και αισθανόταν πολύ τυχερή που είχε καταφέρει, μερικά χρόνια πριν, να μπει στο δημόσιο από το παράθυρο, χάρη σε μία γνωριμία του πατέρα της με το βουλευτή της περιοχής του. Τρεις μήνες (90 ημέρες) μετά τη γέννα επέστρεψε κι εκείνη στη δουλειά, αλλά μέχρι να γίνει δύο ετών το παιδί της εργαζόταν δύο ώρες λιγότερο κάθε μέρα και στη συνέχεια, μέχρι το παιδί της να γίνει τεσσάρων, μία ώρα λιγότερο (αρ. 52 ΚΔΥ και αρ. 53 § 2). Γνωρίστηκε μάλιστα και με έναν νέο υπάλληλο στην υπηρεσία της – που είχε διοριστεί πριν εκείνη φύγει σε άδεια μητρότητας, αλλά δεν είχε εμφανιστεί στην υπηρεσία, διότι είχε αμέσως κάνει χρήση της εννεάμηνης άδειας που στο δημόσιο δικαιούνται και οι πρωτοδιοριζόμενοι (έναντι του μειωμένου ωραρίου) αν έχουν παιδί κάτω των τεσσάρων ετών (αρ. 64/2008 γνωμοδότηση του ΝΣΚ, η οποία έγινε αποδεκτή από τον υπουργό Εσωτερικών, ΔΙΔΑΔ/Φ.51/590/οικ. 14346/29-5-2008 του ΥΠ.ΕΣ) – και ανταλλάζανε εμπειρίες.

Η Κατερίνα, που αγαπούσε πολύ τη δουλειά της και ήθελε να ανέλθει στην εταιρία, πιέστηκε να προσαρμοστεί στο νέο της ρόλο, αυτόν της μητέρας. Νόμιζε ότι μόνο εκείνη είχε αναγκαστεί να αλλάξει, και ώρες-ώρες αναρωτιόταν αν θα ήθελε να ήταν ο σύζυγός της δημόσιος υπάλληλος, ώστε να μπορούσε να πάρει κι αυτός τη διάφορά της άδειας φροντίδας παιδιού μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου τομέα (όπως προβλέπεται για τους δημοσίους υπαλλήλους, αρ. 25 § 3 ΚΔΥ) και να μείνει κι εκείνος λίγο στο σπίτι με το μωρό – για να δει τη γλύκα, όπως έλεγε.

Πάντως και οι δύο φίλες αισθανόταν τυχερές, όταν έβλεπαν την Ειρήνη και τη Μαρίνα. Η Ειρήνη, ιδιωτική υπάλληλος όπως και ο σύζυγός της, είχε ένα βαριά άρρωστο παιδάκι και χρειαζόταν να τρέχει σε γιατρούς και νοσοκομεία. Πάσχιζε να οργανωθεί επιστρατεύοντας συγγενείς και φίλους και κάνοντας χρήση των 10 ημερών αδείας ετησίως (ΕΓΣΣ 2004-2005), που έδινε σε αυτήν και στον πατέρα ο νόμος για τον σκοπό αυτό, για να ανταπεξέλθει στις ανάγκες του.

Το παιδάκι της Μαρίνας ήταν κάπως καλύτερα, αλλά και πάλι… ως δημόσια υπάλληλος, πάντως, δικαιούνταν όχι 10, αλλά 22 ημέρες άδειας ετησίως για τις ανάγκες του (αρ. 50 § 2 ΚΔΥ).

Η Μαρίνα και η Ειρήνη ελάχιστο χρόνο είχαν για να διαβάσουν τις εφημερίδες ή να ακούσουν ειδήσεις. Έτρεχαν κάθε μέρα, για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Έτσι δεν έμαθαν ότι εκείνες τις ημέρες κάποια εφημερίδα αποκάλυψε ότι καταδικασμένοι για δολοφονίες πρώην δημόσιοι υπάλληλοι, ήδη έγκλειστοι σε κάποιες φυλακές, εξακολουθούσαν να λαμβάνουν μέρος του μισθού τους, καθώς δεν είχαν ακόμα ολοκληρωθεί οι κρίσεις των πειθαρχικών συμβουλίων. Όπως προβλέπεται από το νόμο, «η πειθαρχική διαδικασία είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από ποινική ή άλλη δίκη» (Μέρος Ε’ «Πειθαρχικό Δίκαιο» ΚΔΥ).

Οι πολίτες στην Ελλάδα είναι χωρισμένοι σε δύο κατηγορίες: στους εντός του συστήματος υπάλληλους του στενού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, και στους εκτός συστήματος, του ιδιωτικού και τους αυτοαπασχολούμενους. Δεν τους χωρίζει όποιος το επισημαίνει, έχει φροντίσει γι’ αυτό ο νόμος, ο οποίος προέβλεψε να έχουν μεγαλύτερα ευεργετήματα οι μέσα από τους έξω, αν και ο λογαριασμός σε μεγάλο βαθμό πληρώνεται από τους έξω. Δεν χρειάζεται να ανατρέξουμε στις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις στελεχών της κυβέρνησης, της συμπολίτευσης και της εντός του κοινοβουλίου αντιπολίτευσης, σχετικά με το ότι δεν θα γίνει καμία απόλυση στο δημόσιο, για να το καταλάβουμε.

Παρά τους 1,32 εκατ. ανέργους του ιδιωτικού τομέα (26,4% του ενεργού πληθυσμού), η άρνηση να γίνουν απολύσεις και στο Δημόσιο είναι ένα μόνο μέρος της αδικίας. Ο όγκος των διακρίσεων που έχουν κατά καιρούς θεσμοθετήσει οι κυβερνήσεις, πάντα εις βάρος του ιδιωτικού τομέα, υπό την πίεση της εκάστοτε αντιπολίτευσης και των συνδικάτων, είναι τεράστιος. Είναι όμως καιρός να σκεφτούμε και να θεσμοθετήσουμε ένα κοινό πλαίσιο υποχρεώσεων και παροχών για όλους τους εργαζομένους. Η εξίσωση δεν χρειάζεται να γίνει προς τα κάτω, ούτε όμως πρέπει να σκεφτόμαστε μαξιμαλιστικά. Ας αρχίσουμε.

(Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε στις 14/4/2013 στην Athens Voice)

Για την εργαζόμενη μητέρα, μερικές σκέψεις

“I was always asked how it felt to be a woman prime minister. 

I would reply: “I don’t know: I have never experienced the alternative”

Margaret Thatcher

Στην Ελλάδα, οι γυναίκες βουλευτές είναι 52, σε σύνολο 300 (17%). Σύμφωνα με τον νόμο που είναι σε ισχύ για τις ερχόμενες εκλογές, τα κόμματα πρέπει να έχουν στις λίστες τους 30% γυναίκες για να μπορούν να «κατέβουν» στις εκλογές. Αυτό το affirmative action δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί. Στη Δράση ωστόσο οι γυναίκες καλύπτουν περίπου το 40% του συνόλου και είμαστε πολύ περήφανοι γι αυτό!

Μόλις το 48,1% των γυναικών στην Ελλάδα εργάζεται σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για το 2010, ενώ ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ είναι 56,7% (και πληρώνονται κατά μέσο όρο 9,6% λιγότερο από τους άνδρες).

Οι γυναίκες κατέχουν μόνο το 27,6% των διευθυντικών θέσεων στις επιχειρήσεις της χώρας μας (ΟΟΣΑ 2007). Σύμφωνα με μία μελέτη της McKinsey, ο πιο σημαντικός παράγοντας για την επιτυχία δεδηλωμένων στρατηγικών για την ισότητα των φύλων στις επιχειρήσεις είναι να ενδιαφέρεται προσωπικά ο/η διευθύνων σύμβουλος. 

Σε κάθε περίπτωση πάντως, με το ίδιο αρχικό επίπεδο σπουδών, οι έγγαμες γυναίκες έχουν λιγότερες πιθανότητες να γίνουν διευθυντικά στελέχη σε ιδιωτικές επιχειρήσεις από τις ανύπανδρες, οι οποίες με τη σειρά τους έχουν λιγότερες πιθανότητες από τους ελεύθερους άνδρες. Οι  έγγαμοι άνδρες έχουν τις περισσότερες πιθανότητες από όλους. Αυτό που έχει ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον, είναι ότι κάθε παιδί «κοστίζει» στη μητέρα, καθώς ο μισθός της μειώνεται καθώς τα παιδιά αυξάνονται (ειδικά αν το επίπεδο σπουδών της είναι χαμηλό), ενώ αντίθετα προσθέτει στον πατέρα, του οποίου ο μισθός αυξάνεται: καλείται με τη δική του εργασία, που συνήθως αμείβεται περισσότερο, να καλύψει τις επί πλέον ανάγκες που δημιουργούνται.  Ταυτόχρονα, και παρά την πολύ σημαντική πρόοδο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, το βάρος του νοικοκυριού πέφτει ακόμα σε μεγάλο βαθμό στις πλάτες των γυναικών*. 

Ως σύζυγος, μητέρα, εργαζόμενη και εσχάτως υποψήφια στις εκλογές, βγάζω το καπέλο σε αυτές τις γυναίκες που καταφέρουν να ανεβαίνουν και να διαχειρίζονται τις απαιτήσεις μίας τόσο γεμάτης ζωής. Προσπαθώ να είμαι μία από αυτές, αλλά καταλαβαίνω γιατί δεν είμαστε περισσότερες. Γράφω αυτές τις γραμμές ενώ ταυτόχρονα έχω ετοιμάσει φαγητό για αύριο, το οποίο, επιτέλους, ψήνεται και μόλις έχω βάλει την κόρη μου για ύπνο. 

Δυστυχώς, στην Ελλάδα έχουμε σημαντική έλλειψη υποδομών για τον εργαζόμενο γονέα. Οι παιδικοί σταθμοί είναι λίγοι – σε πολλούς δημοτικούς πρέπει κανείς να βάλει μέσο (δηλαδή να είναι αυτό που στη Δράση αποκαλούμε «πελάτης») για να πάει το παιδί του – ενώ ακόμα και αυτοί που υπάρχουν σπάνια δέχονται παιδάκια μικρότερα των δύο ετών. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες δέχονται από 6 μηνών. Η πολιτεία έχει βασιστεί στην υποστήριξη του συγγενικού περιβάλλοντος – ας είναι καλά οι ευτυχείς γιαγιάδες και παπούδες. Οι ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί κοστίζουν πραγματικά μία περιουσία για το μέσο βαλάντιο: στην περιοχή μου ξεκινούν από 500 ευρώ το μήνα. 

Και όλοι, δημόσιοι και ιδιωτικοί, έχουν ωράριο που πολύ απλά δεν συνδυάζεται με το ωράριο ενός εργαζόμενου στον ιδιωτικό τομέα γονέα, καθώς ξεκινούν από τις 8 και κλείνουν στις 5 (οι δημόσιοι στους οποίους ρώτησα στις 4). Σε αυτό το 9ωρο, ο γονέας πρέπει να διακτινίζεται στη δουλειά του, να εργαστεί, και πίσω, πολλές φορές έχοντας επίσης να αντιμετωπίσει πορείες, κλειστούς δρόμους, απεργίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα που επιβαρύνουν σημαντικά την καθημερινότητά του. Τα δημοτικά σχολεία λειτουργούν ακόμα λιγότερες ώρες.

Μετά από όλα αυτά – υπάρχουν κι άλλα, αλλά αυτό είναι απλά ένα σχόλιο – δεν είναι να απορεί κάνεις για την υπογεννητικότητα στη χώρα μας (έχουμε από τα χαμηλότερα ποσοστά παιδιών ανά γυναίκα μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ και πολύ κατώτερο από το αναγκαίο για την ανανέωση του πληθυσμού). 

Μέχρι σήμερα η πολιτεία είχε βρει τη «λύση» στη συνταξιοδότηση των γυναικών με ανήλικα παιδιά σε πολύ μικρή ηλικία (πολλές φορές και πριν τα 45 έτη, ανάλογα και με το συνολικό χρόνο εργασίας). Οι περισσότερες από αυτού του τύπου πρόνοιες έχουν πλέον καταργηθεί με την αναθεώρηση του ασφαλιστικού συστήματος, μία από τις ελάχιστες (κουτσές) μεταρρυθμίσεις που πάντως έκανε η κυβέρνηση. Αυτό με βρίσκει απολύτως σύμφωνη: δεν θέλω να συνταξιοδοτηθώ νωρίς, αυτό που θέλω είναι ουσιαστική βοήθεια τώρα που το παιδί μου είναι μικρό.

Θέλουμε παιδικούς σταθμούς κοντά στους χώρους εργασίας, ακόμα και μέσα στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις. Σαν αυτόν που όλοι εμείς πληρώνουμε με τους φόρους μας για τους βουλευτές και τους εργαζομένους στη Βουλή. Και βεβαίως και παιδικούς σταθμούς που να λειτουργούν σε ανορθόδοξες ώρες, καθώς δεν εργάζονται όλοι 9-5. 

Θέλουμε τα καταστήματα και τα φαρμακεία να μένουν ανοικτά περισσότερες ώρες και τις Κυριακές, ώστε να μπορούν να εξυπηρετούνται όλοι οι εργαζόμενοι, γονείς και όχι μόνο. Θα αυξηθεί και η απασχόληση. 

Θέλουμε να έχουν τη δυνατότητα τα παιδιά να παραμένουν στα σχολεία και να ολοκληρώνουν εκεί τις εργασίες τους για την επόμενη ημέρα, αντί να πρέπει οι γονείς να γίνονται καθημερινά ζογκλέρ για να προλάβουν και να υιοθετούν λύσεις με αυξημένο πολλές φορές κόστος.

Θέλουμε καθαρά πάρκα και παιδικές χαρές. Να σεβόμαστε όλοι με τη συμπεριφορά μας το δημόσιο χώρο και να σκεφτόμαστε ότι δίνουμε το παράδειγμα στη νεότερη γενιά. 

“I could never have been prime minister for more than eleven years without Denis at my side”

Margaret Thatcher, “Downing Street Years”

* François de Singly, “Fortune et infortune de la femme mariée”, PUF, 2004

Μερικά ενδιαφέροντα βιβλία σχετικά με το θέμα:

Elisabeth Badinter, “Le conflit: la femme et la mère”, Flammarion Lettres, 2010

Rosalind Miles, “Who Cooked the Last Supper? The Women’s History of the World”, Random House, 2001

Linda R. Hirshman, “Get to work. A manifesto for women of the world” Viking, 2006